Sáng kiến kinh nghiệm : Một số biện pháp giáo dục kỷ năng giao tiếp cho học sinh lớp 5
Phần thứ nhất
ĐẶT VẤN ĐỀ
I, Cơ sở lý luận :
Hội nghị Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ 2 Khóa VIII đã khẳng định “Giáo dục – Đào tạo là Quốc sách hàng đầu , phát triển giáo dục và đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước , là điều kiện để phát huy nguồn lực con người ”. Giáo dục Tiểu học được xem là cấp học nền tảng của Giáo dục –Đào tạo , cấp học hết sức quan trọng tạo điều kiện vững chắc để học tập lên các cấp học khác . Luật Giáo dục ghi rõ: “ Giáo dục Tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự nghiệp phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức , trí tuệ thể chất ,thẩm mỹ và các kỷ năng cơ bản góp phần hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, bước đầu xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân chuẩn bị tiếp tục học Trung học cơ sở ” .Trong các kỷ năng cơ bản cần hình thành cho học sinh thì kỷ năng giao tiếp đóng vai trò hết sức quan trọng , bởi vì trong thời đại hội nhập quốc tế con người Việt nam phải giao tiếp ,bang giao với các nước trên toàn cầu .Mặt khác trong cuộc sống quan hệ giữa con người với con người giao tiếp đóng vai trò chủ đạo .Con người có thể giao tiếp với nhau bằng nhiều phương tiện nhưng phổ biến và thường xuyên nhất vẫn là ngôn ngữ . Chính vì vậy mà cổ nhân từng nói “ Sự ăn cho ta cái lực , sự ở cho ta cái trí , sự bang giao cho ta cái nghiệp” .
Như vậy giao tiếp đóng vai trò rất quan trọng trong đời sống của mỗi con người . Nhưng không phải dĩ nhiên con người sinh ra tự khắc sẽ giao tiếp được theo một khuôn mẫu có sẵn hay giao tiếp của con người cũng không phải là yếu tố di truyền bẩm sinh ,thực tế đã chứng minh giao tiếp của con người chịu ảnh hưởng phần lớn của giáo dục . Cha ông ta đã dạy con cháu : “ Học ăn , học nói ,học gói , học mở” . Đúng vậy, cái gì cũng phải học ! Từ ăn uống (học ăn), nói năng ( ăn có nhai , nói có nghĩ hay lời nói chẳng mất tiền mua , lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau,.. ) đều phả học mới có . Điều đó chứng minh khả năng giao tiếp của mỗi con người không phả sinh ra là đã có mà ngay từ nhỏ phải được rèn luyện , giáo dục thông qua nhà trường - gia đình - xã hội và chịu ảnh hưởng trực tiếp của gia đình, nhà trường và xã hội.
Nhằm giúp học sinh có kỷ năng sống , kỷ năng giao tiếp phù hợp với các điều kiện cụ thể và sống trong thời kỳ hội nhập Quốc tế Bộ Giáo dục và Đào tạo đó có Chỉ thị số 40/2008/CT-BGD -ĐT về việc phát động phong trào thi đua “xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực ”trong các trường phổ thông giai đoạn 2008 - 2013 nhằm mục tiêu huy động sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong và ngoài nhà trường giáo dục an toàn , thân thiẹn hiệu quả ,phù hợp với điều kiện của địa phương và đáp ứng nhu cầu của xã hội . Phát huy tính chủ động tích cự c ,sáng tạo của học sinh trong học tập và hoạt động xã hội một cách phù hợp hiệu quả với 5 nội dung :
- Xây dựng trường lớp xanh sạch đẹp ,an toàn .
- Dạy học hiẹu quả , phù hợp với đặc điểm lứa tuổi học sinh ở mỗi địa phương ,..hăm sóc và phát huy giá trị các di tích lịch sử địa phương .
- Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh .
- Tổ chức các hoạt động tập thể vui tươI lành mạnh .
- Học sinh tham gia tìm hiểu , chăm sóc và phát huy giá trị các di tích lịch sử văn hoá ở địa phương .
Nội dung thứ 3 giáo dục kỹ năng sống chỉ thị 40/2008 CT-BGD-Đ yêu cầu đạt được các nhiệm vụ sau :
-Rèn kỹ năng ứng xử hợp lý với các tình huống trong cuộc sống , thói quen và kỷ năng làm việc , sinh hoạt theo nhóm .
- Rèn luyện sức khoẻ và bảo vệ sức khoẻ ,kỷ năng phòng chống tai nạn giao thông,đuối nước .
-Rèn luyện kỷ năng ứng xử văn hoá, chung sống hoà bình , phòng ngừa bạo lực và các tệ nạn xã hội ,..;
Như vậy nọi dung giáo dục kỹ năng sống cho học sinh là một trong năm tiêu chuẩn xây dựng trường học thân thiện ,trong đó “ rèn kỹ năng ứng xử" được nhấn mạnh hai lần nhằm chứng tỏ tầm quan trọng của giao tiếp - ứng xử của học sinh trong